WYROK SĄDU (szósta izba)
z dnia 22 września 2016 r.(*)
Klauzula arbitrażowa – Siódmy program ramowy w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007–2013) – Decyzja Komisji o dochodzeniu zwrotu kwot wypłaconych skarżącej – Umowny charakter sporu – Artykuł 44 § 1 lit. c) i art. 44 § 5a regulaminu postępowania przed Sądem z dnia 2 maja 1991 r. – Dopuszczalność – Zakres audytu – Przedstawienie dokumentów i uwag po upływie wyznaczonych terminów
W sprawie T‑632/14
Intercon sp. z o.o., z siedzibą w Łodzi (Polska), reprezentowana przez adwokata B. Egera,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej, reprezentowanej przez K. Herbout‑Borczak i S. Lejeune, działające w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
mającej za przedmiot, tytułem żądania głównego, wniesioną na podstawie art. 272 TFUE skargę o stwierdzenie naruszenia przez Komisję postanowień umowy dotacji nr 224297 dotyczącej finansowania projektu ARTreat i o stwierdzenie nieważności pisma Komisji z dnia 28 lipca 2014 r. zawiadamiającego skarżącą, w oparciu o przeprowadzony u niej audyt, o żądaniu zwrotu kwoty 258 479,21 EUR wypłaconej nienależnie jako wkład finansowy Unii Europejskiej, a tytułem żądania ewentualnego – podniesione na podstawie art. 272 TFUE żądanie stwierdzenia, że wypłacone kwoty stanowią koszty kwalifikowalne i w związku z tym nie powinny podlegać zwrotowi,
SĄD (szósta izba),
w składzie podczas narady: S. Frimodt Nielsen (sprawozdawca), prezes, A.M. Collins i V. Valančius, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
wydaje następujący
Wyrok
Okoliczności powstania sporu
1 Skarżąca, Intercon sp. z o.o., jest spółką prawa polskiego prowadzącą działalność w dziedzinie oprogramowania i przetwarzania danych.
2 W dniu 18 grudnia 2006 r. Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej przyjęły decyzję nr 1982/2006/WE dotyczącą siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007–2013) (Dz.U. 2006, L 412, s. 1, zwanego dalej „programem ramowym”). Ten program ramowy jest głównym instrumentem Unii Europejskiej w dziedzinie finansowania badań. Obejmuje on okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.
3 Na mocy tego programu ramowego w dniu 4 września 2008 r. Komisja Wspólnot Europejskich, działająca w imieniu Wspólnoty, zawarła ze spółką Sword Technologies SA, występującą jako beneficjent i koordynator konsorcjum podmiotów uczestniczących w projekcie (zwaną dalej „koordynatorem”), umowę dotacji nr 224297 (zwaną dalej „umową”) na finansowanie projektu o nazwie ARTreat (zwanego dalej „projektem”) dotyczącego stworzenia modelu obliczeniowego układu sercowo‑naczyniowego w celu poprawy jakości prognozowania rozwoju miażdżycy, a także związanych z tym schorzeniem leczenia i kształcenia. Skarżąca jest jedną ze spółek będących beneficjentami wymienionych w art. 1 umowy jako członkowie konsorcjum korzystającego z tej dotacji.
4 Zgodnie z art. 3 umowy czas trwania projektu został początkowo ustalony na 36 miesięcy, począwszy od dnia 1 września 2008 r. Następnie umowę zmieniono, wydłużając czas trwania projektu do 60 miesięcy, do dnia 31 sierpnia 2013 r.
5 Zgodnie z art. 4 umowy i wskazanymi powyżej zmianami projekt dzieli się na cztery okresy sprawozdawcze.
6 Skarżąca, jako członek konsorcjum i beneficjent umowy, przystąpiła do tej umowy poprzez złożenie podpisu, w dniu 8 września 2008 r., na formularzu A, zamieszczonym w załączniku IV do umowy. Ogólne warunki szczegółowo określające stosunki umowne między Komisją a beneficjentami zamieszczone są w załączniku II do umowy, zatytułowanym „Warunki ogólne” (zwanym dalej „warunkami ogólnymi”).
7 Artykuł 9 akapit trzeci umowy stanowi, że Sąd, a w odwołaniu Trybunał są wyłącznie właściwe do rozstrzygania wszelkich sporów między Unią a beneficjentami w zakresie wykładni, stosowania lub ważności tej umowy oraz decyzji Komisji nakładających zobowiązania finansowe w ramach tejże umowy.
8 Pismem z dnia 8 lutego 2011 r. Komisja poinformowała skarżącą o zamiarze przeprowadzenia audytu w celu skontrolowania kosztów zadeklarowanych w ramach tej umowy. Audyt odbył się w dniach 12–16 września 2011 r.
9 W dniu 30 marca 2012 r. projekt raportu z audytu 11‑INFS‑015 dotyczącego finansowej realizacji umowy został przekazany skarżącej, którą wezwano do przedstawienia uwag do tego projektu.
10 W skierowanym do Komisji piśmie z dnia 27 kwietnia 2012 r. skarżąca wskazała, że nie przyjmuje tego projektu raportu i wyraża sprzeciw wobec zawartych w nim twierdzeń i propozycji. Na poparcie swojego sprzeciwu skarżąca nie podała żadnych argumentów ani informacji.
11 W braku konkretnych uwag ze strony skarżącej raport z audytu stał się ostateczny, o czym poinformowano skarżącą pismem z dnia 14 czerwca 2012 r.
12 W raporcie z audytu audytorzy wskazali, że stwierdzili, iż finansowe zarządzanie projektem nie jest zgodne z wymogami umowy. Audyt ujawnił w szczególności, że wyliczone w ramach projektu bezpośrednie koszty personelu nie spełniają warunków kwalifikacji określonych w pkt II.14 i II.15 warunków ogólnych. Wskutek tego wszystkie zgłoszone koszty personelu uznano za niekwalifikowalne.
13 Audyt ujawnił również, że wszystkie nieprawidłowości dotyczące kosztów personelu, w tym ich wpływu na koszty pośrednie, mogą mieć charakter systemowy.
14 Pismem z dnia 27 czerwca 2012 r. Komisja powiadomiła skarżącą, że w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami skarżąca musi zaprzestać brania udziału w projekcie, a umowa z nią musi zostać rozwiązana zgodnie z pkt II.38 ust. 1 lit. c) warunków ogólnych. Ponadto zażądano od skarżącej złożenia za pośrednictwem koordynatora, w terminie 45 dni od chwili faktycznego rozwiązania umowy, całej określonej w pkt II.4 warunków ogólnych dokumentacji dotyczącej zrealizowanych do tego dnia prac. Poinformowano ją ponadto o możliwości zwrócenia się w ciągu 15 dni od otrzymania pisma do komitetu odwoławczego złożonego z personelu Komisji, gdyby skarżąca uznała, że procedura rozwiązania umowy była obarczona błędami faktycznymi lub proceduralnymi.
15 W dniu 11 lipca 2012 r. skarżąca odpowiedziała Komisji na pismo z dnia 27 czerwca 2012 r. W swoim piśmie skarżąca oświadczyła, że nie zgadza się z raportem z audytu. Na poparcie swojego stanowiska nie podniosła żadnych konkretnych argumentów czy okoliczności.
16 Pismem z dnia 20 listopada 2012 r. skarżącą poinformowano, że jej pismo z dnia 11 lipca 2012 r. zostało rozpatrzone przez komitet odwoławczy, który uznał, że nie można wszcząć postępowania odwoławczego, gdyż w piśmie tym nie wskazano naruszenia prawa lub błędu proceduralnego w odniesieniu do rozpatrywanej procedury rozwiązania umowy. Ponadto Komisja potwierdziła w tym piśmie rozwiązanie umowy ze skarżącą i zakończenie z tą chwilą jej udziału w projekcie, powołując się na treść pisma z dnia 27 czerwca 2012 r. Skarżącej przypomniano również, że w braku złożenia w ciągu 45 dni od tej daty, za pośrednictwem koordynatora, dokumentacji żądanej w piśmie z dnia 27 czerwca 2012 r., z upływem okresu 30 dni od powiadomienia o tym braku nie będą uwzględniane żadne wydatki ani wnioski o zwrot, a wypłacone tytułem wstępnego finansowania kwoty mogą podlegać żądaniu zwrotu.
17 Rzeczona dokumentacja nie została złożona, w związku z czym w dniu 17 stycznia 2014 r. skarżącej doręczono powiadomienie, w którym wyznaczono trzydziestodniowy termin.
18 Pismem z dnia 20 lutego 2014 r. Komisja przypomniała skarżącej, że rozwiązanie umowy jest skuteczne względem niej od dnia 20 listopada 2012 r., kiedy to zakończył się jej udział w projekcie. Komisja wskazała również skarżącej, że nie dostarczyła ona w terminie 45 dni od wspomnianej daty, za pośrednictwem koordynatora, żądanych dokumentów, w których skład wchodził także formularz C dotyczący trzeciego okresu sprawozdawczego. W tych okolicznościach oraz w związku z upływem okresu wskazanego w piśmie doręczonym w dniu 17 stycznia 2014 r. Komisja powiadomiła skarżącą, że nie uwzględni już kolejnego wniosku o zwrot kosztów. Ponadto Komisja wskazała, że z uwagi na wnioski raportu z audytu wszystkie wydatki zgłoszone w ramach trzeciego okresu sprawozdawczego należy uznać za niekwalifikowalne, gdyż skarżąca nie złożyła prawidłowo podpisanego formularza C za ten okres. Tym samym za kwalifikowalne uznano wyłącznie wydatki w wysokości 6177 EUR, dla których maksymalny wkład Unii wynosił 4632 EUR. Ponieważ tytułem wstępnego finansowania skarżącej wypłacono kwotę 261 953,21 EUR, Komisja zapowiedziała, że zamierza dochodzić od niej zwrotu 257 321,21 EUR jako nienależnie wypłaconego wkładu finansowego Unii.
19 Skarżąca zakwestionowała stanowisko Komisji w pismach skierowanych do niej w dniach 31 marca, 21 maja i 11 czerwca 2014 r.
20 Pismem z dnia 31 marca 2014 r. skarżąca poinformowała Komisję, że nie jest w stanie dostarczyć żądanych dokumentów, gdyż nie ma już dostępu do „systemu NEF”, czyli wewnętrznego systemu informatycznego projektu (zwanego dalej „systemem NEF”). Zwróciła się więc do Komisji o zobowiązanie koordynatora do przekazania wszystkich dokumentów dotyczących działalności skarżącej w ramach projektu do dnia zakończenia jej udziału w tym projekcie. Jako załącznik do tego pisma skarżąca przesłała w szczególności formularz, który oznaczyła jako formularz CP4.
21 Komisja odpowiedziała skarżącej pismem z dnia 20 maja 2014 r., podkreślając w nim, że skarżąca powinna była złożyć, najpóźniej przed upływem trzydziestodniowego okresu liczonego od dnia 17 stycznia 2014 r., wszystkie wymagane dokumenty za pośrednictwem koordynatora, a nie przy użyciu systemu NEF. Nie można więc tłumaczyć nieprzekazania żądanych dokumentów w wyznaczonym terminie brakiem dostępu do tego systemu. Ponadto w odpowiedzi na wniosek skarżącej o wezwanie koordynatora do przedstawienia wszelkich dokumentów dotyczących zrealizowanych przez nią w ramach projektu prac Komisja wskazała, że wedle jej wiedzy koordynator przedstawił już wszystkie otrzymane od skarżącej dokumenty, jednak były one niekompletne. Ponadto Komisja powiadomiła skarżącą, że dokumentów załączonych do pisma z dnia 31 marca 2014 r. nie można uwzględnić, ponieważ, po pierwsze, niektóre z nich nie są podpisane, a po drugie, formularz przekazany jako formularz CP4 nie odpowiada formularzowi C określonemu w pkt II.4 ust. 1 lit. c) warunków ogólnych według wzoru określonego dla programu ramowego.
22 W tych okolicznościach Komisja poinformowała skarżącą, że zamierza dochodzić zwrotu wypłaconego nienależnie wkładu finansowego Unii w kwocie 258 479,21 EUR. Zwróciła także uwagę, że kwota ta jest inna niż kwota 257 321,21 EUR, podana w piśmie z dnia 20 lutego 2014 r., ponieważ w międzyczasie skarżąca utraciła swój status małego i średniego przedsiębiorstwa, przez co ryczałtowy udział uległ zmianie na podstawie pkt II.15 ust. 2 lit. b) warunków ogólnych.
23 Pismem z dnia 21 maja 2014 r. skarżąca wysłała Komisji podpisane przez jednego ze swoich pracowników oświadczenie, że dostęp skarżącej do systemu NEF był zablokowany od kwietnia 2013 r.
24 Pismem z dnia 11 czerwca 2014 r. skarżąca ponownie wskazała, że nie zgadza się z zawartymi w raporcie z audytu wnioskami, na podstawie których wszczęto procedurę dochodzenia zwrotu. W związku z tym skarżąca przekazała Komisji szereg dokumentów mających wykazać nieprawidłowości raportu z audytu oraz podpisany formularz, który oznaczyła jako formularz C4, za czwarty okres sprawozdawczy.
25 Pismem z dnia 28 lipca 2014 r. (zwanym dalej „zaskarżonym pismem”) Komisja powiadomiła skarżącą, że zgodnie z pkt II.6 i II.22 warunków ogólnych podejmie niezbędne środki w celu dochodzenia zwrotu nienależnie wypłaconego wkładu w wysokości 258 479,21 EUR. W tym celu wystawi notę debetową z terminem zapłaty, która zostanie wysłana do skarżącej.
26 Pismem z dnia 30 lipca 2014 r. Komisja przesłała skarżącej notę debetową na kwotę 258 479,21 EUR.
Postępowanie i żądania stron
27 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 25 sierpnia 2014 r. skarżąca wniosła skargę w niniejszej sprawie, żądając w szczególności zawieszenia wykonania zaskarżonego pisma.
28 W piśmie złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 4 listopada 2014 r. Komisja podniosła zarzut niedopuszczalności skargi, a w szczególności żądania zawieszenia wykonania zaskarżonego pisma.
29 W drodze postanowienia Sądu (szósta izba) z dnia 15 października 2015 r. wniosek o zawieszenie wykonania zaskarżonego pisma został oddalony, ponieważ stanowił on nieodłączną część skargi i nie został złożony w odrębnym piśmie. Ponadto zarzut niedopuszczalności skargi pozostawiono do rozstrzygnięcia w ramach rozpoznania sprawy co do istoty, a kwestię kosztów pozostawiono do rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
30 W dniu 27 listopada 2015 r. Komisja złożyła w sekretariacie Sądu odpowiedź na skargę.
31 Skarżąca nie złożyła repliki, w związku z czym pisemny etap postępowania został zamknięty w dniu 23 lutego 2016 r.
32 Żadna ze stron nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy w terminie określonym w art. 106 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem.
33 Skarżąca wnosi zasadniczo do Sądu o:
– stwierdzenie, że Komisja działała z naruszeniem postanowień umowy, w szczególności pkt II.22 ust. 1, 2 i 4–6 warunków ogólnych;
– stwierdzenie nieważności zaskarżonego pisma;
– na wypadek nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonego pisma – stwierdzenie, że środki wypłacone skarżącej z tytułu jej udziału w projekcie stanowią wydatki kwalifikowalne zgodnie z pkt II.14 warunków ogólnych umowy i w konsekwencji nie powinny podlegać zwrotowi;
– nakazanie Komisji przedstawienia umowy i dopuszczenie innych przedstawionych przez skarżącą dowodów;
– zobowiązanie koordynatora do przedstawienia wszystkich dokumentów wprowadzonych do systemu NEF oraz do wskazania daty zablokowania dostępu skarżącej do tego systemu;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania.
34 Komisja wnosi do Sądu o:
– odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, a przynajmniej oddalenie jej jako bezzasadnej;
– obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Co do prawa
35 Na mocy art. 106 § 3 regulaminu postępowania w braku złożenia przez strony główne, w terminie trzech tygodni od doręczenia stronom powiadomienia o zamknięciu pisemnego etapu postępowania, wniosku o przeprowadzenie rozprawy Sąd może zdecydować o wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi z pominięciem ustnego etapu postępowania. W niniejszej sprawie Sąd uznaje, że akta wystarczająco wyjaśniają okoliczności zawisłej przed nim sprawy, i w braku wspomnianego wniosku postanawia orzec bez przeprowadzenia dalszych czynności procesowych.
W przedmiocie dopuszczalności
36 W zarzucie niedopuszczalności Komisja podnosi w istocie, że choć skargę wniesiono na podstawie art. 272 TFUE, skarżąca domaga się w rzeczywistości stwierdzenia nieważności zaskarżonego pisma na podstawie art. 263 TFUE. W związku z tą sprzecznością skargi nie można uznać za wystarczająco jasną, precyzyjną i spójną, przez co jest ona oczywiście niedopuszczalna, ponieważ nie jest zgodna z wymogami formalnymi określonymi w art. 44 § 1 lit. c) regulaminu postępowania przez Sądem z dnia 2 maja 1991 r.
37 Artykuł 272 TFUE stanowi, że Trybunał jest właściwy do orzekania na mocy klauzuli arbitrażowej umieszczonej w umowie prawa publicznego lub prywatnego, zawartej przez Unię lub w jej imieniu.
38 Na wstępie należy podkreślić, że to strona skarżąca powinna dokonać wyboru podstawy prawnej swojej skargi i że nie jest zadaniem sądu Unii samodzielne wybieranie najwłaściwszej podstawy prawnej (wyrok z dnia 15 marca 2005 r., Hiszpania/Eurojust, C‑160/03, EU:C:2005:168, pkt 35; postanowienie z dnia 12 października 2011 r., Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro/Komisja, T‑353/10, EU:T:2011:589, pkt 18).
39 W niniejszym przypadku skarżąca wskazała w pkt 7 skargi, że podstawę jej skargi stanowi art. 272 TFUE, i powołała się na klauzulę arbitrażową zawartą w art. 9 umowy. Skarżąca podtrzymała te twierdzenia w uwagach w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności.
40 Tym samym z wyraźnych twierdzeń skarżącej wynika, że za podstawę prawną swojej skargi obrała ona art. 272 TFUE.
41 Ponadto skarżąca wskazała w pkt 2 skargi, że skarga ta ma na celu zaskarżenie naruszenia przez Komisję warunków umowy, a w szczególności pkt II.22 ust. 1, 2, 4-6 warunków ogólnych.
42 W tym względzie z orzecznictwa wynika, że powołanie się na warunki umowy stanowi zarzut charakteryzujący skargę wniesioną na podstawie art. 272 TFUE (zob. podobnie wyrok z dnia 17 czerwca 2010 r., CEVA/Komisja, T‑428/07 i T‑455/07, EU:T:2010:240, pkt 60).
43 Rzeczywiście, po przedstawieniu wobec zaskarżonego pisma zarzutów opartych na postanowieniach umowy, które miały zostać naruszone, skarżąca wnosi do Sądu o stwierdzenie nieważności zaskarżonego pisma w całości. Stanowi to żądanie właściwe skardze o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE. Ponadto skarżąca podnosi w szczególności naruszenie zasad uzasadnionych oczekiwań i dobrej administracji, charakterystyczne dla skargi o stwierdzenie nieważności.
44 Jednak żądanie to należy interpretować w ramach skargi rozpatrywanej jako całość, a w szczególności w odniesieniu do kwestii poddanych pod rozstrzygnięcie Sądu poprzez podnoszone przez skarżącą zarzuty (zob. podobnie wyrok z dnia 15 stycznia 2003 r., IDATE/Komisja, T‑171/01, EU:T:2003:8, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
45 W niniejszym przypadku z istoty podnoszonych przez skarżącą argumentów wynika, że kwestie poddane pod rozstrzygnięcie Sądu dotyczą zobowiązań wynikających z umowy. Sąd ma bowiem orzec w szczególności, po pierwsze, w przedmiocie granic prawa do audytu ustanowionego w pkt II.22 ust. 1 warunków ogólnych, a po drugie, w przedmiocie uwzględnienia uwag i dokumentów przedstawionych w odniesieniu do stwierdzeń wstępnego raportu z audytu, przewidzianego w pkt II.22 ust. 5 warunków ogólnych oraz w ramach procedury rozwiązania umowy, określonej w pkt II.38 tych warunków. W istocie skarżąca wnosi więc do Sądu o stwierdzenie naruszenia przez Komisję wskazanych postawień umowy, a przez to bezzasadności zaskarżonego pisma informującego skarżącą o żądaniu zwrotu kwoty 258 479,21 EUR tytułem wypłaconych kwot wkładu finansowego Unii.
46 Należy więc uznać, że niniejszą skargę wniesiono na podstawie art. 272 TFUE, zgodnie z przepisami art. 44 § 1 lit. c) regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r.
47 Komisja utrzymuje także, że skarga nie jest zgodna z wymogami określonymi w art. 44 § 5a regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r., ponieważ nie załączono do niej egzemplarza umowy zawierającej klauzulę arbitrażową.
48 Należy przypomnieć, że art. 44 § 5a regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. stanowi, iż do skargi wniesionej na podstawie art. 272 TFUE załącza się egzemplarz umowy zawierającej klauzulę poddającą spór właściwości sądów Unii.
49 Z orzecznictwa wynika, że ten przepis regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. służy realizacji celu dowodowego, a ustanowiony przezeń wymóg formalny należy zatem uznać za spełniony, w przypadku gdy przedstawione Sądowi dokumenty umożliwiają mu zapoznanie się w wystarczającym stopniu z treścią zawartego przez strony sporu porozumienia w przedmiocie wyłączenia powstałego między nimi sporu dotyczącego umowy spod właściwości sądów krajowych i poddania go sądom Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 8 maja 2007 r., Citymo/Komisja, T‑271/04, EU:T:2007:128, pkt 56).
50 W niniejszym przypadku należy stwierdzić, że skarżąca nie załączyła do skargi egzemplarza umowy zawierającej klauzulę poddającą spór właściwości sądów Unii. Jednak niedopełnieniu tego wymogu o charakterze formalnym, które jest tym samym usuwalne, zaradziła Komisja, dzięki temu, że przedłożyła tę umowę w załączniku do zarzutu niedopuszczalności.
51 W tych okolicznościach wniesienie skargi, któremu towarzyszy niedochowanie wymogu formalnego określonego w art. 44 § 5a regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r., nie powoduje w niniejszym przypadku niedopuszczalności skargi.
52 Z powyższego wynika, że skarga jest dopuszczalna.
Co do istoty
53 Skarżąca zarzuca Komisji naruszenie postanowień umowy, w szczególności pkt II.22 ust. 1, 2, i 4–6 warunków ogólnych. Dokładniej, skarżąca zarzuca Komisji, po pierwsze, przekroczenie zakresu badania przeprowadzanego w ramach audytu i nieuprawnione wykorzystanie jego wyników, a po drugie, niewzięcie pod uwagę przedstawionych przez nią informacji, czyli formularza C, który skarżąca sama podpisała jako beneficjent, oświadczenia pracownika na temat braku dostępu do systemu NEF i nowych uwag przedstawionych w odpowiedzi na zapytanie Komisji.
W przedmiocie zakresu badania przeprowadzanego w ramach audytu
54 Punkt II.22 ust. 1 ogólnych warunków stanowi:
„Komisja może w każdym czasie w trakcie realizacji projektu i przez pięć lat po jego zakończeniu przystąpić do audytów finansowych powadzonych przez zewnętrznych audytorów lub służby samej Komisji, w tym przez OLAF […]. Audyty mogą dotyczyć aspektów finansowych, systemowych lub innych (takich jak zasady rachunkowości i zarządzania) związanych z właściwym wykonaniem umowy dotacji […]”.
55 W niniejszym przypadku pismem z dnia 8 lutego 2011 r. Komisja poinformowała skarżącą o tym, że zewnętrzni audytorzy przeprowadzą audyt, w szczególności w celu skontrolowania kosztów zadeklarowanych w ramach tej umowy. Z raportu końcowego z audytu, doręczonego skarżącej w dniu 14 czerwca 2012 r., wynika, że miał on na celu sprawdzenie, po pierwsze, czy projekt i umowa były realizowane zgodnie z zapisami załącznika I do umowy, po drugie, czy beneficjent dysponował zasobami, wiedzą i kompetencjami technicznymi odpowiednimi i niezbędnymi do realizacji projektu, zgodnie z załącznikiem I do umowy, po trzecie, czy beneficjent posiadał odpowiednią i wystarczającą dokumentację poświadczającą, że wydatki, o których zwrot wystąpiono, zostały poniesione zgodnie z umową, a po czwarte, czy wydatki zostały faktycznie poniesione i czy stanowią wydatki kwalifikowalne zgodnie z umową. W dodatku skarżąca sama przyznała, że opisane wyżej kwestie były przedmiotem audytu.
56 Należy wskazać, że wszystkie te elementy odnoszą się do należytego wykonania umowy, nie można więc uznać, że wykraczają one poza zakres przewidziany w pkt II.22 ust. 1 warunków ogólnych.
57 Ponadto z raportu z audytu, do którego zresztą skarżąca nie zgłaszała konkretnych uwag merytorycznych, wynika, że wszystkie poszczególne analizowane elementy zaliczają się do aspektów rachunkowości i zarządzania, takich jak kontrola wewnętrzna i system rejestracji czasu pracy, oraz do aspektów finansowych, takich jak koszty bezpośrednie i pośrednie deklarowane w związku z realizacją prac w ramach projektu. Aspekty te są zaś wyraźnie objęte zakresem pkt II.22 ust. 1 warunków ogólnych.
58 Zatem nie można uznać, że zakres audytu przeprowadzonego w niniejszym przypadku u skarżącej wykraczał poza kwestie określone w pkt II.22 ust. 1 warunków ogólnych. W tych okolicznościach argumenty skarżącej dotyczące zakresu badania przeprowadzonego w ramach audytu należy odrzucić jako bezzasadne.
W przedmiocie braku wzięcia przez Komisję pod uwagę przedstawionych przez skarżącą dokumentów i informacji
59 Skarżąca zarzuca w istocie Komisji, że ta nie wzięła pod uwagę dokumentów i informacji, które skarżąca, jak twierdzi, przedstawiła na wniosek Komisji, czyli formularza C, twierdzeń na temat braku dostępu do systemu NEF, a więc do żądanych dokumentów, popartych oświadczeniem jednego z pracowników, oraz dodatkowych uwag i dokumentów dotyczących wniosków audytorów, przedstawionych w dniu 11 czerwca 2014 r.
60 Na wstępie należy podkreślić, że postanowienia umowy dokładnie określają dokumenty, jakie beneficjenci dotacji powinni przedstawić, oraz terminy, w jakich mają one być składane.
61 W niniejszym przypadku istotne są w szczególności trzy różne rodzaje informacji i dokumentów, a mianowicie uwagi – ewentualnie wsparte odpowiednią dokumentacją – które beneficjent może zgłosić do projektu raportu z audytu, informacje i dokumenty, które należy złożyć na zakończenie udziału jednego z beneficjentów w projekcie objętym dotacją, i wreszcie uwagi, które można zgłosić w ramach procedury dochodzenia zwrotu.
62 Co się tyczy uwag do projektu raportu z audytu, należy przypomnieć, że zgodnie z pkt II.22 ust. 5 warunków ogólnych, na podstawie wniosków z audytu audytorzy sporządzają projekt raportu, który otrzymują Komisja i beneficjent. Beneficjent może zgłosić uwagi do projektu raportu w terminie miesiąca od otrzymania go. Ponadto wskazano, że Komisja może nie uwzględniać uwag lub dokumentów przedstawionych po upływie tego terminu. Raport końcowy należy przesłać beneficjentowi w ciągu dwóch miesięcy po upływie tego terminu.
63 Punkt II.22 ust. 6 warunków ogólnych zezwala Komisji na podjęcie, na podstawie wniosków z audytu, środków, które uzna ona za niezbędne, w tym nakazanie zwrotu części lub całości wypłaconych kwot.
64 W niniejszym przypadku Komisja przekazała skarżącej projekt raportu z audytu w dniu 30 marca 2012 r., przypominając o liczonym od jego otrzymania miesięcznym terminie na zgłoszenie uwag. W odpowiedzi na przekazanie projektu skarżąca wysłała w dniu 27 kwietnia 2012 r. pismo, w którym wskazała jedynie, że nie przyjmuje tego projektu raportu i wyraża sprzeciw wobec zawartych w nim twierdzeń i propozycji. Na poparcie tej odpowiedzi nie przedstawiono żadnych innych uwag czy twierdzeń, ani też dokumentów.
65 W tych okolicznościach, na podstawie pkt II.22 ust. 5 warunków ogólnych, Komisji nie można zarzucić, że nie wzięła pod uwagę uwag i dokumentów dotyczących raportu z audytu, które skarżąca przedstawiła w dniu 11 czerwca 2014 r., czyli przeszło dwa lata po upływie wyznaczonego terminu.
66 Ponadto jeżeli twierdzenia dotyczące braku dostępu do systemu NEF od kwietnia 2013 r. należy rozumieć w ten sposób, że mają one uzasadniać brak przedstawienia uwag i dokumentów w przedmiocie omawianego raportu w wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu 30 kwietnia 2012 r., to są one nieistotne, podobnie jak przedstawione na ich poparcie oświadczenie. Skarżąca nie może zatem czynić Komisji zarzutu z tego, że ta nie wzięła ich pod uwagę.
67 W kwestii formularza C należy wskazać, że należy on do dokumentów, których Komisja zażądała od skarżącej w piśmie z dnia 27 czerwca 2012 r. w ramach procedury rozwiązania umowy ze skarżącą i zakończenia jej udziału w projekcie.
68 Zgodnie z pkt II.38 ust. 3 warunków ogólnych w przypadku rozwiązania z beneficjentem umowy i zakończenia przez niego udziału w projekcie powinien on w terminie 45 dni od daty faktycznego rozwiązania umowy przedstawić za pośrednictwem koordynatora wszystkie sprawozdania i podlegające złożeniu dokumenty dotyczące prac wykonanych w ramach projektu do tego dnia, określone w pkt II.4 warunków ogólnych.
69 Punkt II.4 ust. 1 lit. c) warunków ogólnych stanowi, że za każdy okres sprawozdawczy każde konsorcjum powinno przedstawić raport, zawierający między innymi roczne sprawozdanie finansowe od każdego beneficjenta, ze streszczeniem raportu rocznego obejmującego zbiorcze wydatki objęte wnioskami o zwrot z funduszy Unii, w odniesieniu do wszystkich beneficjentów łącznie, na podstawie informacji podanych w formularzu C, zamieszczonym w załączniku VI do umowy, przez poszczególnych beneficjentów. Formularz ten składa się z deklaracji, którą wypełnia każdy beneficjent, dotyczącej poszczególnych kwalifikowalnych wydatków, których zwrotu dochodzi się z funduszy Unii za dany okres sprawozdawczy. W pkt II.4 ust. 5 warunków ogólnych wskazano, że formularz C musi być podpisany przez upoważnioną osobę, a jego oryginał należy przekazać Komisji.
70 Jak wskazano w pkt 14 powyżej, w piśmie z dnia 27 czerwca 2012 r. skarżącą poinformowano o tym, że umowa z nią zostanie rozwiązana i że zakończy się jej udział w projekcie. W piśmie tym wezwano również skarżącą do przedstawienia, za pośrednictwem koordynatora i w terminie 45 dni od daty faktycznego rozwiązania umowy, wszystkich sprawozdań i podlegających złożeniu dokumentów określonych w pkt II.4 warunków ogólnych. Ponadto zwrócono jej uwagę, że w braku złożenia we wskazanym terminie tej dokumentacji po upływie okresu 30 dni od powiadomienia o tym braku Komisja może nie uwzględniać już żadnych wniosków o zwrot, nie dokonywać wypłat, a nawet zażądać zwrotu wypłaconych tytułem wstępnego finansowania kwot.
71 Pismem z dnia 20 listopada 2012 r. Komisja potwierdziła skarżącej fakt rozwiązania z nią umowy oraz zakończenia jej udziału w projekcie od tego dnia oraz ostrzegła ją, że w braku złożenia w ciągu 45 dni dokumentacji żądanej w piśmie z dnia 27 czerwca 2012 r. nie będą uwzględniane żadne wnioski o zwrot ani dokonywane żadne wypłaty, a w odpowiednim razie wypłacone tytułem wstępnego finansowania kwoty będą podlegać dochodzeniu zwrotu. Z akt sprawy wynika, że na chwilę upływu terminu skarżąca nie złożyła żądanej dokumentacji.
72 Po upływie tego ostatniego terminu zgodnie z pkt II.38 warunków ogólnych Komisja mogła nie uwzględniać wniosków o zwrot, zawiesić wypłaty i zażądać zwrotu wypłaconych tytułem wstępnego finansowania kwot, po powiadomieniu o tym z miesięcznym wyprzedzeniem. Pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. Komisja wyznaczyła zatem skarżącej 30 dni, ponownie umożliwiając złożenie żądanej dokumentacji. Skarżąca nie zastosowała się jednak do tego ponownego żądania Komisji.
73 Jest więc bezsporne, że skarżąca nie złożyła w wyznaczonym terminie dokumentacji, która była od niej wymagana w ramach procedury rozwiązania umowy.
74 Zatem bez konieczności badania, czy dokument zatytułowany „CP4”, złożony przez skarżącą w dniu 31 marca 2014 r., a także dokumenty przedstawione w dniach 21 maja i 11 czerwca 2014 r. można uznać za odpowiedniki formularza C i czy spełniają one określone w pkt II.4 ust. 5 warunków ogólnych wymogi formalne dotyczące opatrzenia tego formularza podpisem, jest widoczne, że Komisja nie naruszyła postanowień umowy przez to, że nie uwzględniła zawartych w tych dokumentach wniosków o zwrot.
75 Wniosku tego nie podważają twierdzenia skarżącej dotyczące braku dostępu do systemu NEF od kwietnia 2013 r. Skarżąca nie wykazała bowiem, w jaki sposób brak dostępu do systemu NEF od kwietnia 2013 r. uniemożliwił jej zastosowanie się do żądań Komisji i złożenie w wyznaczonym terminie, za pośrednictwem koordynatora projektu, formularza C, będącego podpisaną przez beneficjenta deklaracją dotyczącą kosztów, których zwrotu się on domaga.
76 Wreszcie fakt, że skarżąca przedstawiła dokumenty i twierdzenia w dniu 11 czerwca 2014 r., w odpowiedzi na wezwanie Komisji do przedstawienia uwag w przedmiocie postępowania w sprawie żądania zwrotu, nie oznacza, że należy je uwzględnić do celów innych, zakończonych już procedur, takich jak audyt, z którego raport końcowy został skarżącej przekazany w dniu 14 czerwca 2012 r., oraz rozwiązanie umowy ze skarżącą, które stało się skuteczne z dniem 20 listopada 2012 r. Te dokumenty i twierdzenia nie dotyczą procedury dochodzenia zwrotu, w związku z czym Komisji nie można zarzucać, że nie wzięła ich pod uwagę do celów tej procedury.
77 W tych okolicznościach argumenty dotyczące braku uwzględnienia przez Komisję przedstawionych przez skarżącą dokumentów i uwag należy uznać za bezzasadne.
78 W związku z powyższym należy odrzucić całość argumentacji skarżącej, a zatem oddalić skargę w całości.
W przedmiocie kosztów
79 Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżąca przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami zgodnie z żądaniem Komisji.
Z powyższych względów
SĄD (szósta izba)
orzeka, co następuje:
1) Skarga zostaje oddalona.
2) Intercon sp. z o.o. zostaje obciążona własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję Europejską.
Frimodt Nielsen | Collins | Valančius |
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 22 września 2016 r.
Podpisy
* Język postępowania: polski.